Kıdem tazminatı hesaplama

Kıdem tazminatı; çalışma süresi, ücret ve çıkış nedeni gibi birkaç değişkenin bir araya geldiği bir hesaptır. Aşağıda hesabın mantığını, hangi verilerin gerektiğini ve güncel değerleri nereden bulacağınızı adım adım açıklıyoruz.

Hesabın mantığı

Kıdem tazminatının çekirdeği basittir: her tam çalışma yılı için, kanunda belirlenen ölçüde bir brüt ücret tutarı hak edilir. Bir yılı aşan artan süre için ise oranlı (kıst) bir hesap yapılır; yani yalnızca tam yıllar değil, aradaki günler de hesaba katılır. Böylece uzun süre çalışan bir kişi, son yılın küçük bir bölümünü çalışmış olsa bile o döneme düşen payı alır.

Hesabın temeli “giydirilmiş brüt ücret”tir. Bu, çıplak brüt maaşa; düzenli ve sürekli ödenen yan hakların (yol, yemek, düzenli ikramiye gibi) aylık karşılığının eklenmesiyle bulunur. Ücreti belirli bir tavanın üzerinde olanlarda hesap, gerçek ücret yerine bu tavan üzerinden yapılır. Son olarak, kıdem tazminatı gelir vergisinden istisna olduğundan yalnızca damga vergisi ölçüsünde bir kesinti uygulanır ve net tutar bulunur.

İhbar tazminatı ve kullanılmayan yıllık izin, kıdemden ayrı kalemlerdir. İhbar, bildirim süresine uyulmadan yapılan fesihlerde, kıdeme göre kademelenen bir süre üzerinden doğar. Kullanılmayan izin ise, iş ilişkisi biterken hak edilip kullanılmamış izin günlerinin son ücretle karşılığıdır. Bu üç kalem birlikte, ayrılışta hak edilen toplam tabloyu oluşturur.

Çıkış nedeni neden belirleyici

Kıdem ve ihbarın doğup doğmayacağını belirleyen en kritik etken, sözleşmenin nasıl sona erdiğidir. İşverenin geçerli bir neden olmadan yaptığı fesihte işçi hem kıdem hem ihbar hak edebilirken; işçinin kendi isteğiyle ayrılmasında çoğu durumda kıdem doğmaz. Bazı özel durumlarda ise kıdem doğar ama ihbar doğmaz. Bu ilişki, keyfî değil, bir karar mantığına göre belirlenir ve hesabın hangi kalemleri içereceğini baştan çizer.

Bu nedenle, bir kalem hak edilmiyorsa onu “sıfır lira” diye göstermek yanıltıcı olur; doğrusu, o çıkış nedeninde o kalemin doğmadığını söylemektir. Yukarıdaki hesaplayıcı da tam olarak bunu yapar: seçtiğiniz çıkış nedenine göre hangi kalemlerin hak edildiğini bu mantıkla açıklar.

Hangi veriler gerekir

Kıdem hesabının netleşmesi için şu bilgiler gerekir:

• İşe giriş ve çıkış tarihleri (çalışma süresini ve kıst payı belirler)
• Çıplak brüt ücret ve düzenli yan hakların aylık tutarı (giydirilmiş ücreti belirler)
• Çıkış nedeni (kıdem ve ihbarın doğup doğmadığını belirler)
• İlgili döneme ait kıdem tavanı (tavanı aşan ücretlerde hesabın esasını belirler)
• Damga vergisi oranı (brütten nete geçişte uygulanır)

Bu verilerin çoğu size özeldir ve elinizde vardır; kıdem tavanı gibi dönemsel değerler ise doğrulanmış veri olarak sitede tutulur ve hesaba otomatik girer. Tavanın hangi döneme ait olduğunu sonucun altındaki kaynak satırında görebilirsiniz.

Sık karşılaşılan durumlar

Kıdem hesabında sık yapılan hatalar

En yaygın yanılgı, kıdem tazminatını çıplak brüt ücret üzerinden hesaplamaktır. Oysa esas alınan, düzenli yan hakların da eklendiği giydirilmiş brüt ücrettir; bu ayrım göz ardı edilince sonuç olduğundan düşük çıkar. İkinci hata, arızi ödemeleri hesaba katmaktır: bir defalık primler ya da düzensiz ödemeler kıdeme esas ücrete girmez; yalnızca süreklilik taşıyan haklar dahil edilir.

Üçüncü sık hata, tavanı unutmaktır. Ücreti dönemin kıdem tavanının üzerinde olan bir çalışanda hesap, gerçek ücret üzerinden değil tavan üzerinden yapılır; bunu bilmeyen kişi gerçekte alacağından yüksek bir beklentiye kapılır. Dördüncüsü, kıst hesabını atlamaktır: tam yılların yanında, son yılın artan günleri de oranlı olarak hesaba girer; bu günler yok sayılırsa özellikle uzun süreli çalışanlarda küçümsenmeyecek bir fark oluşur.

Son olarak, kıdem ile ihbarı aynı kalem sanmak da yaygındır. İkisi ayrı doğar, ayrı hesaplanır ve vergi karşısında farklı davranır: kıdem gelir vergisinden istisnayken ihbar değildir. Bu yüzden aynı brüt tutar için bu iki kalemin neti birbirinden farklı çıkar. Hesaplayıcı bu kalemleri birbirine karıştırmadan, her birini kendi mantığıyla ayrı ayrı gösterir.

Sözleşme türü ve kıdem

Kıdem tazminatının doğuşu, iş sözleşmesinin türüyle de yakından ilgilidir. Belirsiz süreli sözleşmelerde, kanunda öngörülen asgari çalışma süresi dolduğunda ve fesih kıdem doğuran bir nedenle gerçekleştiğinde tazminat gündeme gelir. Belirli süreli sözleşmelerde ise durum daha inceliklidir: sözleşme kendiliğinden sona erdiğinde kıdem çoğunlukla doğmaz, ancak zincirleme yenilenerek belirsiz süreliye dönüşmüş sayılan durumlarda haklar değişebilir. Bu ayrımlar, hesabın kalemlerini baştan belirlediği için, kişinin sözleşme türünü doğru tespit etmesi sonucun doğruluğu açısından kritiktir.

Benzer biçimde, emeklilik, askerlik ya da kadın çalışanların evlilik nedeniyle ayrılması gibi kanunun özel olarak saydığı durumlarda, işçinin kendi isteğiyle ayrılması hâlinde bile kıdem tazminatı doğabilir. Yani “istifa ettim, o hâlde kıdem alamam” genellemesi her zaman doğru değildir. Bu nedenle çıkış nedenini yalnızca “ayrılan taraf kim” diye değil, kanunun tanıdığı özel hâller açısından da değerlendirmek gerekir; karar mantığı tam olarak bu ince ayrımları gözetir.

Güncel değerleri nereden öğrenirsiniz

Kıdem tavanı her altı ayda bir güncellenir ve resmî kaynaklarda yayımlanır. Güncel tavanı Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın mali ve sosyal haklara ilişkin genelgelerinden; ihbar ve yıllık izin sürelerini ise İş Kanunu’nun ilgili maddelerinden teyit edebilirsiniz. Damga vergisi ölçüsü de ilgili vergi mevzuatında yer alır. Bu değerler sitede doğrulanmış veri olarak tutulduğu için hesaba otomatik girer; tavan dönemi değiştiğinde veri katmanı güncellenir ve sonuç kendiliğinden yeni döneme göre hesaplanır.

Kullanılan tavan 2026-07-01 – 2026-12-31 dönemine aittir. Dönem değiştiğinde veri katmanı güncellenir.